![\"\"](\"https:\/\/spotdata.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/2020-09-09-dlug.png\")
<\/p>\nW Polsce rozkr\u0119ca si\u0119 debata dotycz\u0105ca tego, co zrobi\u0107 z konstytucyjnym limitem d\u0142ugu publicznego wynosz\u0105cym 60 proc. PKB. Wczoraj g\u0142os w tej sprawie zabra\u0142 wiceminister finans\u00f3w Piotr Patkowski, kt\u00f3ry stwierdzi\u0142, \u017ce limit nale\u017ca\u0142oby znie\u015b\u0107. Jego argumenty nie s\u0105 tylko polityczne, s\u0105dz\u0119, \u017ce ma te\u017c wiele solidnych argument\u00f3w ekonomicznych. Ale mimo to jestem zwolennikiem utrzymania konstytucyjnych limit\u00f3w zad\u0142u\u017cenia. Wiarygodno\u015b\u0107 to z\u0142oto, a nie mamy jeszcze jako kraj na tyle wysokiej wiarygodno\u015bci, by nie podpiera\u0107 si\u0119 konstytucyjnym limitem.<\/p>\n
Piotr Patkowski powiedzia\u0142 w wywiadzie dla Rzeczpospolitej:\u00a0\u201eJe\u015bli by\u0142aby taka decyzja polityczna to tak, moim zdaniem warto zastanowi\u0107 si\u0119 nad jego zmian\u0105 [limitu zad\u0142u\u017cenia \u2013 przyp. IM]. Ten zapis w konstytucji wprowadzono w bardzo konkretnym celu \u2013 dania wi\u0119kszej wiarygodno\u015bci pa\u0144stwu polskiemu na rynkach zagranicznych, co w latach 90. mia\u0142o swoje pe\u0142ne uzasadnienie. Natomiast przez te 23 lata Polska bardzo si\u0119 zmieni\u0142a, tak\u017ce przez pryzmat tego, jak postrzegaj\u0105 nas na zewn\u0105trz. Jeste\u015bmy pa\u0144stwem, kt\u00f3re nie musi swojej wiarygodno\u015bci budowa\u0107 na przepisie konstytucyjnym. Nasz\u0105 wiarygodno\u015b\u0107 buduje to, \u017ce jeste\u015bmy cz\u0142onkiem Wsp\u00f3lnoty europejskiej, \u017ce finanse publiczne s\u0105 stabilne, a nasze PKB uros\u0142o wielokrotnie w por\u00f3wnaniu z latami 90., a tak\u017ce, \u017ce nasze zad\u0142u\u017cenie w relacji do PKB w ostatnich latach spada\u0142o\u201d<\/i>.<\/p>\n
Najpierw napisz\u0119 o tym, w czym Patkowski ma racj\u0119. Po pierwsze, limit d\u0142ugu pojawi\u0142 si\u0119 w bardzo specyficznych okoliczno\u015bciach, a dzi\u015b jeste\u015bmy w zupe\u0142nie innej sytuacji \u2013 mamy wy\u017cszy rating, stabiln\u0105 inflacj\u0119 i generalnie wysok\u0105 stabilno\u015b\u0107 makroekonomiczn\u0105, nie mamy \u017cadnego problemu ze sprzedawaniem obligacji emitowanych w naszej w\u0142asnej walucie inwestorom zagranicznym. Po drugie, w ostatnich latach wielokrotnie zmieniano r\u00f3\u017cne pomniejsze regu\u0142y dotycz\u0105ce zad\u0142u\u017cenia znajduj\u0105ce si\u0119 w ustawie o finansach publicznych, poniewa\u017c ogranicza\u0142y rz\u0105dowi mo\u017cliwo\u015b\u0107 reagowania na sytuacje kryzysowe. Robi\u0142 to rz\u0105d PO i robi\u0142 to rz\u0105d PiS, popierali to ekonomi\u015bci liberalni i nieliberalni (cho\u0107 trzeba przyzna\u0107, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 ekonomist\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce regu\u0142 nie nale\u017ca\u0142o zmienia\u0107 w \u017cadnych warunkach). Wida\u0107, \u017ce regu\u0142y oparte na limitach sprawdzi\u0142y si\u0119 w Polsce s\u0142abo, a cz\u0119ste zmienianie regu\u0142 generalnie mocno deprecjonuje ich og\u00f3lny sens.\u00a0 Po trzecie, generalne podej\u015bcie w ekonomii do zad\u0142u\u017cenia publicznego zmieni\u0142o si\u0119 w ostatniej dekadzie \u2013 dzi\u015b d\u0142ugu publicznego nie traktuje si\u0119 jako tak ryzykownego jak 20-30 lat temu. Po czwarte, zmieni\u0142o si\u0119 te\u017c generalne podej\u015bcie do ustalania sztywnych regu\u0142 w polityce gospodarczej \u2013 kiedy\u015b uwa\u017cano to za dobry spos\u00f3b na ograniczanie b\u0142\u0119dnych decyzji politycznych, dzi\u015b cz\u0119\u015bciej dostrzega si\u0119, \u017ce sztywne regu\u0142y blokuj\u0105 elastyczne reakcje na kryzys oraz ograniczaj\u0105 demokracj\u0119 poprzez wi\u0105zanie r\u0105k rz\u0105dom posiadaj\u0105cym mandat wyborc\u00f3w.<\/p>\n
Jednak mimo tych argument\u00f3w, ja jestem zwolennikiem utrzymania konstytucyjnego limitu d\u0142ugu. Nale\u017cy zamieni\u0107 jego definicj\u0119 z krajowej na europejsk\u0105, po to, by rz\u0105dy nie mog\u0142y manipulowa\u0107 wysoko\u015bci\u0105 d\u0142ugu poprzez zmienianie jego krajowej definicji. I mo\u017ce ustali\u0107 nowy limit. Ale limit powinien pozosta\u0107.<\/p>\n
Dlaczego? Przede wszystkim ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce uznaj\u0119 wiarygodno\u015b\u0107 za kapita\u0142 ogromnej warto\u015bci, kt\u00f3ry jest bardzo trudno zbudowa\u0107 i kt\u00f3rego wci\u0105\u017c nam jeszcze brakuje. Wiarygodno\u015b\u0107 pozwala zabezpiecza\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo przed skutkami gwa\u0142townych wstrz\u0105s\u00f3w. Bez tej wiarygodno\u015bci, kt\u00f3r\u0105 ju\u017c zbudowali\u015bmy, nie mieliby\u015bmy szans ochroni\u0107 pracownik\u00f3w i firm przed skutkami kryzysu epidemicznego. Ale tej wiarygodno\u015bci wci\u0105\u017c nie mamy tyle, co inne kraje Unii Europejskiej, nawet nie mamy tyle co b\u0119d\u0105ce dla nas cz\u0119sto punktem odniesienia Czechy. Wida\u0107 to na przyk\u0142ad po wyra\u017anie ni\u017cszym ratingu. Dlatego s\u0105dz\u0119, \u017ce warto najpierw zawalczy\u0107 o jeszcze wy\u017csz\u0105 wiarygodno\u015b\u0107, a dopiero p\u00f3\u017aniej dyskutowa\u0107 o znoszeniu limit\u00f3w.<\/p>\n
Ale jest te\u017c inny istotny argument wskazuj\u0105cy na potrzeb\u0119 utrzymania limit\u00f3w d\u0142ugu. Rynek wschodz\u0105cy, taki jak Polska, jest nara\u017cony na wi\u0119ksze ryzyko za\u0142amania proces\u00f3w rozwojowych ni\u017c kraje rozwini\u0119te. My nie jeste\u015bmy na granicy technologicznej, nie wytwarzamy najwa\u017cniejszych dla gospodarki technologii i przez to nie kontrolujemy \u015bwiatowych proces\u00f3w rozwojowych. Rozwijamy si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od tego, jakie przypadnie nam miejsce w \u015bwiatowym systemie produkcji. Mo\u017cemy dobr\u0105 polityk\u0105 gospodarcz\u0105 dba\u0107 o to, by maksymalizowa\u0107 szanse szybkiego rozwoju, ale w znacznie wi\u0119kszym stopniu ni\u017c kraje rozwini\u0119te jeste\u015bmy uzale\u017cnieni od proces\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 zupe\u0142nie poza nasz\u0105 kontrol\u0105. Dlatego powinni\u015bmy bardziej zabezpiecza\u0107 si\u0119 przed ryzykiem ni\u017c kraje rozwini\u0119te i powinni\u015bmy utrzymywa\u0107 d\u0142ug publiczny na wyra\u017anie ni\u017cszym poziomie ni\u017c kraje rozwni\u0119te – limit konstytucyjny mo\u017ce w tym pom\u00f3c.<\/p>\n
D\u0142ug sam w sobie nie stanowi ryzyka. Ryzyko stanowi ewentualne zatrzymanie proces\u00f3w rozwojowych, w czasie kt\u00f3rego d\u0142ug by\u0142by trudny do obs\u0142ugi i obci\u0105\u017ca\u0142by mocno spo\u0142ecze\u0144stwo. Dlatego s\u0105dz\u0119, \u017ce warto by\u015bmy wci\u0105\u017c wi\u0105zali sobie r\u0119ce konstytucyjnym limitem zad\u0142u\u017cenia.<\/p>\n
<\/p>\n
Powy\u017cszy tekst pochodzi z newslettera Dane Dnia prowadzonego przez Ignacego Morawskiego, dyrektora centrum analiz SpotData. Chcesz codziennie takie informacje na swoj\u0105 skrzynk\u0119?\u00a0Zapisz si\u0119 na newsletter SpotData<\/a>.<\/span><\/em><\/p>\n O Autorze:<\/p>\n Ignacy Morawski<\/strong>,<\/span><\/span>\u00a0dyrektor centrum analiz\u00a0SpotData<\/p>\n![\"PB](\"https:\/\/ci4.googleusercontent.com\/proxy\/q8FSkvZv9h1ytY9R-DAnsUxFNEU8N4vD41mskzmXOqpdwbii4bOIuoO5-tU9sK44dYADNZBdZ6vlkeZmbNKjrd5PAw4JF4zqQKY74KwHHYnvusSbbVDsHRJOe-f2NE0ED4X4Lc5xql12vFmNbcPXRqvlkK2wT3moejnI=s0-d-e1-ft#https:\/\/s3-eu-west-1.amazonaws.com\/salesmanagoimg\/en2eym7pqp9kfwsq\/pgmgapee4kt1zmqs\/z160uriansc1njwh.jpg\")
<\/a><\/p>\n\n\n
\n ![\"Ignacy](\"https:\/\/ci4.googleusercontent.com\/proxy\/bF44Xw7J-fMHWNk_-Bsh__Tl0aT5YgEmdMAP4cIN2Ew1ibEV5HeZiT2iyDxM9Q_QDBuwQ4uYZBhYOEpoQEwjesJ3mQv0CG_nWrsQJuxZVs_-HC7iPPhjmcmJC3QU0Bbspk063dhhTJ_tmGhoRg_BIcjDCK8q0eyuicTE=s0-d-e1-ft#https:\/\/s3-eu-west-1.amazonaws.com\/salesmanagoimg\/en2eym7pqp9kfwsq\/pgmgapee4kt1zmqs\/xxdpauc8ju617j1z.png\")
<\/td>\n\n \nIgnacy Morawski jest pomys\u0142odawc\u0105 projektu i szefem zespo\u0142u SpotData. Przez wiele lat pracowa\u0142 w sektorze bankowym (WestLB, Polski Bank Przedsi\u0119biorczo\u015bci), gdzie pe\u0142ni\u0142 rol\u0119 g\u0142\u00f3wnego ekonomisty. W latach 2012-16 zdoby\u0142 wiele wyr\u00f3\u017cnie\u0144 w licznych rankingach, zajmuj\u0105c m.in. dwukrotnie miejsce na podium konkursu na najlepszego analityka makroekonomicznego organizowanego przez „Rzeczpospolit\u0105” i Narodowy Bank Polski. W 2017 roku znalaz\u0142 si\u0119 na li\u015bcie New Europe 100, wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cej najbardziej innowacyjne osoby Europy \u015arodkowej, publikowanej przez „Financial Times”. Absolwent ekonomii na Uniwersytecie Bocconi w Mediolanie i nauk politycznych na Uniwersytecie Warszawskim.<\/div>\n<\/div>\n